Współpraca doradcy rolnego z rolnikiem – model oparty na danych i ciągłym monitoringu

Jak powinna wyglądać współpraca doradcy z rolnikiem

W idealnym modelu współpraca doradcy rolnego z producentem nie jest czymś, po co sięga się w momencie kryzysu. To relacja ciągła, zaplanowana od początku do końca sezonu, oparta na wzajemnym zaufaniu i – co kluczowe – wspólnym dostępie do tych samych, aktualnych danych z gospodarstwa. Tymczasem w Polsce wciąż dominuje model reaktywny: rolnik dzwoni do doradcy, gdy widzi problem, a wtedy często jest już za późno na optymalne działanie.

Według Sprawozdania Specjalnego Europejskiego Trybunału Obrachunkowego nr 13/2021, systemy doradztwa rolniczego w Unii Europejskiej docierają do zaledwie 5–10% aktywnych rolników w sposób regularny i ciągły. Większość kontaktów ma charakter jednorazowy lub okazjonalny, co znacznie ogranicza ich skuteczność zarówno agronomiczną, jak i ekonomiczną. Co więcej, ten sam raport wskazuje, że jakość udzielanego doradztwa często jest trudna do weryfikacji właśnie dlatego, że brakuje wspólnego, udokumentowanego systemu wymiany danych między doradcą a rolnikiem.

Skuteczna współpraca wymaga fundamentów, które – wbrew pozorom – mają dziś swoje technologiczne odpowiedniki. Nie chodzi o skomplikowane systemy, lecz o platformę, na której obie strony mogą pracować na tych samych danych, wymieniać się obserwacjami i podejmować decyzje bez zbędnych opóźnień.

Zarządzaj gospodarstwem w FarmPortal

Załóż bezpłatne konto

Zarejestruj się

7 kluczowych zasad skutecznego doradztwa rolnego

Niezależnie od skali gospodarstwa i rodzaju uprawy, skuteczna współpraca doradcy z rolnikiem opiera się na tych samych zasadach. Poniżej zestawiono je w formie, którą można traktować jako punkt wyjścia do oceny jakości obecnej relacji doradczej.

1. Ciągłość przez cały sezon – od planowania nawożenia i zasiewów po ocenę efektów po zbiorach. Doradztwo okazjonalne to doradztwo reaktywne, a reaktywne jest zawsze droższe od proaktywnego.
2. Wspólny dostęp do aktualnych danych – doradca i rolnik pracują na tych samych informacjach z pola, a nie na notatkach z wizyty sprzed tygodnia lub przybliżonych prognozach regionalnych.
3. Jasny podział ról – rolnik odpowiada za wykonanie działań w polu, doradca za analizę, rekomendacje i wsparcie decyzyjne. Mieszanie ról prowadzi do nieporozumień i rozmycia odpowiedzialności.
4. Komunikacja oparta na danych, nie na domysłach – każde zalecenie powinno być powiązane z konkretnym polem, aktualną fazą uprawy i danymi pomiarowymi. Ogólna porada „obserwuj pole" nie jest doradztwem.
5. Precyzja zamiast ogólności – rekomendacje muszą być dopasowane do konkretnej odmiany, historii fitosanitarnej pola i aktualnych warunków, a nie do średniej dla regionu.
6. Szybka reakcja we właściwym momencie – okno działania w rolnictwie bywa krótkie. Opóźnienie o dobę przy narastającej presji patogenu lub przy oknie pogodowym na zabieg może kosztować producenta kilkanaście procent plonu.
7. Dokumentacja decyzji i ich efektów – historia zaleceń, wykonanych zabiegów i wyników uprawy to kapitał wiedzy, który pozwala wyciągać wnioski i doskonalić działania w kolejnych sezonach.

Czego potrzebuje doradca rolny

Dobry doradca rolny to ktoś, kto może dostarczyć precyzyjną rekomendację zamiast ogólnej rady. Żeby to było możliwe, potrzebuje konkretnych danych – i to nie z wizyty sprzed dwóch tygodni, lecz z dzisiaj lub z ostatnich dni. Wyzwanie polega na tym, że obsługując kilkanaście lub kilkadziesiąt gospodarstw, fizycznie nie jest w stanie być wszędzie jednocześnie. Bez cyfrowego narzędzia do zdalnego wglądu w dane każde kolejne gospodarstwo obniża jakość jego pracy.

Doradca rolny potrzebuje przede wszystkim:

• Aktualnych danych z konkretnych pól – stanu upraw, historii zabiegów, nawożenia i ochrony roślin w rozbiciu na poszczególne parcele.
• Informacji o odmianach, terminach siewu lub sadzenia oraz o strukturze zasiewów w danym sezonie i w latach poprzednich.
• Wiedzy o bieżącym stanie plantacji, wspartej zdjęciami terenowymi, obserwacjami fenologicznymi i danymi z sensorów (wilgotność gleby, temperatura przy gruncie, wilgotność liści).
• Lokalnych danych pogodowych – nie prognoz regionalnych, lecz pomiarów ze stacji meteorologicznych zlokalizowanych bezpośrednio przy uprawie lub w jej pobliżu.
• Historii problemów danej plantacji: chorób, przymrozków, niedoborów składników mineralnych, problemów z wilgotnością gleby, szkodami łowieckich lub gradowych.
• Narzędzi do zdalnej analizy i szybkiego przekazywania zaleceń bezpośrednio do rolnika, bez konieczności kontaktu telefonicznego lub e-mailowego.
• Możliwości monitorowania wielu gospodarstw jednocześnie z jednego miejsca, bez proporcjonalnego wzrostu nakładu czasu i kosztów dojazdu.
• Uporządkowanego dostępu do dokumentacji i danych archiwalnych, pozwalającego porównywać sezony, analizować trendy i wyciągać wnioski agronomiczne z historii pola.

Brak tych danych nie oznacza, że doradca nie doradza – oznacza jedynie, że doradza na podstawie niepełnych informacji. A to bezpośrednio i mierzalnie przekłada się na jakość i skuteczność wydawanych rekomendacji.

Czego potrzebuje rolnik

Z perspektywy rolnika potrzeba jest prosta: chce wiedzieć, co i kiedy zrobić, żeby nie stracić plonu i nie wydać pieniędzy na zbędne zabiegi. Chce rekomendacji dopasowanej do jego pola – nie do ogólnego modelu z ulotki producenta środka ochrony roślin. W warunkach presji ekonomicznej i klimatycznej to nie jest komfort – to konieczność.

Rolnik oczekuje od współpracy z doradcą:

• Szybkich, praktycznych i zrozumiałych zaleceń – najlepiej z wyprzedzeniem, a nie dopiero po wystąpieniu pierwszych objawów problemu na plantacji.
• Odpowiedzi dopasowanych do konkretnego pola, odmiany, aktualnej fazy wzrostu i bieżących warunków atmosferycznych.
• Łatwego kontaktu z doradcą, bez zbędnych opóźnień – możliwości wysłania zdjęcia z pola i uzyskania odpowiedzi tego samego dnia.
• Wsparcia decyzyjnego pod presją czasu – przy ryzyku choroby, przymrozku, oknie pogodowym na zabieg lub nagłym stresie wodnym.
• Pewności, że zalecenia opierają się na danych – pomiarach, modelach prognostycznych i historii konkretnego pola, a nie wyłącznie na intuicji lub generalnych normach.
• Prostego sposobu przekazywania obserwacji z pola – zdjęć, notatek geolokalizacyjnych, opisów objawów – bezpośrednio z telefonu.
• Wglądu w historię zaleceń doradcy i wykonanych działań, umożliwiającego ocenę skuteczności i planowanie kolejnych sezonów.
• Konkretnych efektów biznesowych: ograniczenia strat, optymalizacji kosztów środków produkcji i poprawy jakości oraz wielkości plonu.

Dlaczego dane są kluczem do skutecznego doradztwa

W rolnictwie intensywnym – szczególnie w produkcji owoców i warzyw – różnica między zyskiem a stratą często mieści się w marginesie kilku dni, a nawet kilku godzin. Dane z upraw są tym, co pozwala ten margines zagospodarować. To nie metafora – to dobrze udokumentowana prawidłowość agronomiczna.

Przegląd literatury naukowej opublikowany w czasopiśmie Agricultural Systems (Wolfert i in., 2017) wykazał, że wdrożenie precyzyjnego rolnictwa i doradztwa opartego na danych (ang. data-driven advisory) może obniżyć koszty środków produkcji o 10–20% przy jednoczesnej poprawie jakości i jednorodności plonu. Efekt jest szczególnie wyraźny przy wczesnym wykrywaniu chorób i optymalnym terminie zabiegów ochrony roślin. Kluczowym warunkiem osiągnięcia tych efektów jest rzeczywisty przepływ danych między systemem zarządzania gospodarstwem a narzędziami doradczymi.

Dane pełnią w doradztwie rolnym kilka kluczowych funkcji:

• Podstawa decyzyjna oparta na faktach. Doradca, który widzi pomiar wilgotności liści i temperaturę z ostatniej nocy, podejmuje inną decyzję niż ten, który bazuje na przypuszczeniu lub regionalnej prognozie pogody.
• Wczesne wykrywanie zagrożeń. Dane z sensorów i modele prognostyczne pozwalają wykryć ryzyko infekcji lub stresu wodnego zanim pojawią się objawy widoczne gołym okiem – co daje czas na działanie proaktywne.
• Precyzja geograficzna. Dane ze stref w obrębie jednego pola pozwalają ocenić, czy problem dotyczy całej plantacji, czy tylko wybranych obszarów. To bezpośrednio wpływa na skalę i koszt interwencji.
• Analiza porównawcza sezonów. Historia danych umożliwia porównywanie efektywności działań między latami, identyfikację wzorców i optymalizację strategii na kolejny sezon.
• Dokumentacja i certyfikacja. Ustrukturyzowane dane o zabiegach, środkach i dawkach to gotowy materiał do audytów integrowanej produkcji, GlobalG.A.P. i innych systemów jakości.
• Przewaga operacyjna. Kto wcześniej widzi problem, ten wcześniej może na niego zareagować – i ponosi niższe koszty interwencji. Dane to fundament tej przewagi.

„Doradca bez danych to jak lekarz bez wyników badań – może badać, może pytać, ale nie może być pewien diagnozy. A w rolnictwie niepewna diagnoza kosztuje." — Agnieszka Kołodziej, niezależny doradca rolny, region kujawski

Praca zdalna jako standard nowoczesnego doradztwa rolnego

Jeszcze kilka lat temu zdalne doradztwo rolne brzmiało jak koncepcja z przyszłości. Dziś, przy dostępności sensorów IoT (ang. Internet of Things – urządzenia pomiarowe połączone z internetem), stacji meteorologicznych, obrazowania satelitarnego i systemów do zarządzania gospodarstwem, stało się realną i skuteczną formą pracy. Dla doradcy oznacza to możliwość obsługi znacznie większej liczby gospodarstw – bez proporcjonalnego wzrostu nakładu czasu i kosztów dojazdu.

Raport OECD z 2022 roku dotyczący cyfryzacji rolnictwa wskazuje, że digitalizacja usług doradczych może zwiększyć efektywność pracy doradcy o 40–60%, przy jednoczesnym wzroście satysfakcji producentów ze współpracy. Warunkiem jest dostępność wspólnej platformy danych, na której obie strony mogą pracować w czasie rzeczywistym.

Zdalne doradztwo rolne przynosi konkretne, mierzalne korzyści dla obu stron:

• Doradca analizuje sytuację na plantacji bez fizycznej obecności w terenie – wystarczy dostęp do systemu i aktualne dane z pola.
• Czas od wykrycia problemu do wydania rekomendacji skraca się z dni do godzin.
• Rolnik może otrzymać wsparcie dokładnie wtedy, kiedy tego potrzebuje – wieczorem przed planowanym zabiegiem, rano po przymrozku, w weekend przy pogotowiu fitosanitarnym.
• Możliwe jest bieżące konsultowanie zdjęć z pola, alarmów z sensorów, danych pogodowych i obserwacji terenowych przesłanych przez rolnika z aplikacji mobilnej.
• Ogranicza to koszty obu stron i radykalnie zwiększa efektywność współpracy – doradca jest dostępny wtedy, gdy naprawdę potrzeba, a nie tylko według harmonogramu wizyt.

Szybka reakcja – dlaczego czas ma znaczenie w rolnictwie

W uprawach intensywnych tempo rozwoju problemu fitosanitarnego może być zaskakujące nawet dla doświadczonego producenta. Zaraza ziemniaczana (Phytophthora infestans) jest w stanie opanować znaczną część plantacji w ciągu 3–5 dni, jeśli warunki pogodowe sprzyjają infekcji. Szara pleśń (Botrytis cinerea) na truskawce przy wysokiej wilgotności i temperaturze w przedziale 15–25°C potrafi zdyskwalifikować całą partię towaru przed zbiorem. Okno na skuteczny zabieg ochronny bywa krótsze niż czas potrzebny na organizację wizyty doradcy.

Szybka reakcja ma kluczowe znaczenie z kilku powodów:

• Opóźnienie o 24–48 godzin przy narastającej presji patogenu może oznaczać lawinowy wzrost strat i konieczność droższych interwencji.
• Skuteczność zabiegów ochrony roślin zależy od właściwego momentu wykonania, nie tylko od wyboru preparatu i dawki.
• Przy ryzyku przymrozku, stresie wodnym lub gwałtownym wzroście temperatury liczą się godziny, nie doby.
• Im wcześniej doradca i rolnik reagują na sygnał zagrożenia, tym mniejsza jego skala i niższe koszty interwencji – to fundamentalna zasada ekonomiki ochrony roślin.
• W warunkach zmienności klimatycznej okna pogodowe na zabiegi stają się coraz bardziej nieprzewidywalne, co wymaga jeszcze większej elastyczności i gotowości do szybkiego działania.

Model współpracy oparty wyłącznie na periodycznych wizytach doradcy strukturalnie nie jest w stanie zapewnić tej reaktywności. Natomiast system, który daje doradcy stały wgląd w dane z gospodarstwa i umożliwia natychmiastowe wysłanie zalecenia na telefon rolnika – już tak.

Ciągłe monitorowanie upraw – podstawa proaktywnego doradztwa

Monitoring upraw to nie jeden czujnik wilgotności gleby. To zintegrowany system obserwacji, łączący dane z sensorów IoT, stacji meteorologicznych, obrazowania satelitarnego (indeksy NDVI, LAI – wskaźniki kondycji i gęstości roślinności) i obserwacji terenowych prowadzonych przez rolnika z aplikacji mobilnej. Taki system pozwala nie tylko reagować na problemy, ale je przewidywać – co zmienia charakter doradztwa z reaktywnego na proaktywne.

Doradca, który widzi trend narastającego stresu wodnego tydzień przed tym, jak stanie się on widoczny gołym okiem, może zaplanować nawadnianie z wyprzedzeniem i uniknąć strat plonu. Doradca, który analizuje przebieg temperatury przy gruncie i widzi ryzyko przymrozku radiacyjnego w nadchodzącą noc, może wysłać alert do rolnika wieczorem – a nie rano, gdy szkody są już faktem. To nie agronomia przyszłości – to standard, który jest dostępny już dziś.

Regularne monitorowanie upraw pozwala:

• Wychwycić pierwsze symptomy zagrożeń zanim pojawią się objawy na roślinach – nawet kilka dni wcześniej niż pozwala na to obserwacja wzrokowa.
• Obserwować trendy w czasie, a nie reagować wyłącznie na pojedyncze, izolowane zdarzenia.
• Planować zabiegi, nawadnianie, nawożenie i ochronę na podstawie rzeczywistych danych, a nie stałego harmonogramu wyznaczonego na początku sezonu.
• Porównywać strefy w obrębie jednego pola – szczególnie ważne przy dużych plantacjach z niejednorodnymi glebami lub zróżnicowaną mikrotopografią.
• Zwiększyć kontrolę nad całą produkcją i zmniejszyć ryzyko przeoczenia ważnych sygnałów, zwłaszcza na polach odległych od siedziby gospodarstwa.

Korzyści dla poszczególnych grup odbiorców

Rolnicy i producenci owoców i warzyw

Producenci, którzy pracują z doradcą w modelu opartym na danych, zyskują przede wszystkim pewność decyzji. Zamiast działać intuicyjnie lub „bo tak zawsze robiliśmy", mają konkretną rekomendację dostosowaną do ich pola i aktualnej sytuacji. Artykuł odpowiada na pytania: jak wymagać od doradcy czegoś więcej niż ogólnych porad, jakich narzędzi potrzebować i czego można realnie oczekiwać od doradztwa opartego na danych.

• Ograniczenie strat powodowanych przez choroby i szkodniki dzięki wcześniejszemu wykryciu.
• Optymalizacja zużycia środków produkcji – mniej zbędnych zabiegów, mniej nawozu aplikowanego na polach, które go nie potrzebują w danym momencie.
• Wyższa jakość i jednorodność plonu przekładająca się na lepszą cenę skupu lub możliwość uzyskania certyfikacji.
• Gotowa dokumentacja produkcji wymagana przez przetwórców, sieci handlowe i systemy jakości.

Doradcy rolni

Doradca, który korzysta z cyfrowych narzędzi, może skuteczniej obsługiwać więcej gospodarstw i budować pozycję eksperta opartą na danych. Artykuł pokazuje, jakie narzędzia umożliwiają zdalne doradztwo wysokiej jakości oraz jak ustrukturyzować pracę z wieloma gospodarstwami jednocześnie bez obniżania jakości rekomendacji.

• Skrócenie czasu od wykrycia problemu do wydania zalecenia.
• Planowanie wizyt terenowych wyłącznie tam, gdzie są naprawdę potrzebne.
• System CRM do zarządzania relacjami z gospodarstwami i historią doradztwa.
• Narzędzia do kalkulacji nawozowych i planowania badań gleby bezpośrednio w aplikacji.

Przetwórcy owoców i warzyw

Dla przetwórców kluczowe jest przewidywalność dostaw i jednorodność surowca. Dostęp do danych produkcyjnych od dostawców pozwala lepiej planować harmonogram skupu i przetwórstwa. Artykuł wyjaśnia, jak można uzyskać wgląd w dane dostawców przez platformę FoodPass i co to oznacza dla zarządzania jakością i ryzykiem.

• Wgląd w historię zabiegów i stosowanych środków ochrony roślin u dostawców.
• Możliwość dokumentowania zgodności z normami GlobalG.A.P., BRC lub IFS bez dodatkowych nakładów na audyt.
• Wcześniejsze prognozowanie wielkości i terminu zbioru na podstawie danych monitoringowych.

Dystrybutorzy owoców i warzyw

Dystrybutorzy i firmy handlowe potrzebują pewności, że towar pochodzi od sprawdzonego producenta przestrzegającego norm. Artykuł pokazuje, jak dokumentacja z systemu zarządzania gospodarstwem buduje transparentność łańcucha dostaw i skraca czas weryfikacji dostawcy.

• Dostęp do udokumentowanej historii produkcji jako argument handlowy i narzędzie zarządzania ryzykiem.
• Możliwość szybszej weryfikacji dostawców bez kosztownych audytów fizycznych.
• Wzmocnienie pozycji negocjacyjnej wobec sieci handlowych dzięki certyfikowanej dokumentacji.

Jak FarmPortal wspiera współpracę doradcy rolnego z rolnikiem

FarmPortal to system zarządzania gospodarstwem rolnym (FMS – Farm Management System), który umożliwia kontrolowaną przez rolnika współpracę z doradcą rolnym, przetwórcą lub innym podmiotem zewnętrznym. Doradca otrzymuje dostęp wyłącznie do tych danych i funkcji, które rolnik zdecyduje się mu udostępnić – i może go w każdej chwili odwołać. Dane należą do rolnika. Zawsze.

Poprzez system FarmPortal doradca otrzymuje dostęp do wybranych informacji w aplikacji FoodPass – dedykowanym narzędziu dla doradców rolnych, firm doradczych i kontrolerów jakości. Dzięki temu może monitorować uprawy wielu gospodarstw jednocześnie, zdalnie doradzać, planować wizyty i kontrole – wszystko w jednym miejscu, bez konieczności korzystania z wielu niezależnych systemów.

Zakres danych i funkcji dostępnych dla doradcy (kontrolowany przez rolnika) obejmuje następujące elementy:

• Lokalizacja gospodarstwa, pól i upraw wraz z pozycją GPS i numerem TERYT. Doradca może precyzyjnie nawigować do konkretnej uprawy i widzieć jej położenie na tle innych pól. Eliminuje to nieporozumienia lokalizacyjne i skraca czas dojazdu przy wizytach terenowych.
• Historia zasiewów, płodozmian i aktualne uprawy. Wieloletnie dane o uprawach na danym polu pozwalają uwzględniać historię fitosanitarną i potencjalne zagrożenia wynikające z poprzednich sezonów – co jest niemożliwe w modelu opartym wyłącznie na notatkach z wizyt.
• Wykonane zabiegi na polu i uprawie wraz z ilością środków produkcji i maszynami. Doradca widzi, co i kiedy zostało wykonane, jakie środki zastosowano i w jakich dawkach. To fundament precyzyjnej rekomendacji i unikania przekroczenia karencji lub nakładania się działania substancji aktywnych.
• Kalkulacje nawozowe. Doradca może wykonać kalkulacje nawozowe dla rolnika bezpośrednio w systemie, wskazując jakie nawozy i w jakiej ilości należy zakupić i zastosować. To szczególnie ważne przy optymalizacji kosztów nawożenia i spełnianiu wymogów programów rolnośrodowiskowych lub warunkowości.
• Planowanie badań gleby i dostarczenie wyników do systemu. Doradca może zaplanować pobór próbek glebowych i wprowadzić wyniki analiz bezpośrednio do FarmPortal, tak aby były podstawą do tworzenia szczegółowych, wieloletnich planów nawożenia i doradztwa agrotechnicznego.
• Dostęp do Asystenta Upraw – cyfrowego bliźniaka uprawy. Asystent Upraw to wirtualny model konkretnej plantacji, który agreguje dane z sensorów, pogody, historii zabiegów i daje doradcy kompletny obraz sytuacji w czasie rzeczywistym. Zawiera podsumowanie kosztów uprawy, zalecenia oprysków, zalecenia nawadniania, radar deszczu, dane o emisji gazów cieplarnianych i inne wskaźniki produkcyjne. Więcej na ten temat przeczytasz w artykule Cyfrowy bliźniak uprawy.
• Notatki z pola ze zdjęciami, geolokalizacją i historią pogody. Rolnik przesyła obserwację z pola bezpośrednio z aplikacji mobilnej – ze zdjęciami, lokalizacją GPS i automatycznie dołączoną historią pogody z ostatnich godzin. Doradca, uzupełniając tę informację o dane z systemu, może szybko wysłać zalecenie z konkretnym wskazaniem środków produkcji. To bezpośrednia, dwustronna komunikacja bez zbędnych pośredników i opóźnień.
• Wymiana plików i dokumentów. Faktury, wyniki analiz laboratoryjnych, zalecenia w formacie PDF, zdjęcia – wszystko można przekazać bezpośrednio przez FarmPortal i FoodPass, bez potrzeby korzystania z zewnętrznych komunikatorów lub poczty e-mail.

Co zyskuje doradca dzięki aplikacji FoodPass

FoodPass to dedykowana aplikacja dla doradców rolnych, firm doradczych i kontrolerów jakości. Dzięki niej doradca może zarządzać portfelem kilkudziesięciu gospodarstw z jednego interfejsu, zachowując pełną kontrolę nad planem wizyt, harmonogramem prac i historią doradztwa.

• Zarządzanie, monitorowanie i wspieranie produkcji w wielu gospodarstwach jednocześnie.
• Planowanie wizyt i audytów, pobór próbek, wyznaczanie tras i generowanie harmonogramów.
• System CRM dla doradców rolnych – własne notatki, lista gospodarstw, dane adresowe i rejestracyjne.
• Nawigacja bezpośrednio do konkretnej uprawy dzięki geolokalizacji pól – oszczędza czas i eliminuje nieporozumienia co do lokalizacji parceli.
• Wysyłanie rekomendacji z powiadomieniem PUSH na aplikację mobilną rolnika – bez opóźnień i bez konieczności dzwonienia.
• Analiza wyników badań gleby i tworzenie kalkulacji nawozowych z zaleceniami bezpośrednio dla rolnika.
• Prowadzenie działań doradczych na rzeczywistych danych, w tym z sensorów IoT, stacji meteo, loggerów ISO-BUS i lokalizatorów GPS.
• Dokumentowanie zgodności z normami i certyfikowanie produkcji rolnej.
• Pobieranie próbek produktu na potrzeby badań bezpieczeństwa żywności.

Studium przypadku: producent truskawek, 42 ha, powiat grodziski

Kontekst

Rodzinne gospodarstwo sadownicze z powiatu grodziskiego (woj. mazowieckie), specjalizujące się w produkcji truskawek deserowych na eksport do Niemiec i Skandynawii. Powierzchnia upraw: 42 ha, w tym 28 ha pod folią niską. Producent współpracował z niezależnym doradcą rolnym od czterech lat, ale kontakt ograniczał się do 2–3 wizyt miesięcznie w szczycie sezonu i sporadycznych rozmów telefonicznych. Decyzje o ochronie podejmowano według stałego kalendarza lub dopiero po wystąpieniu pierwszych objawów chorób na plantacji.

W sezonie 2022 straty z tytułu szarej pleśni (Botrytis cinerea) i mączniaka prawdziwego sięgnęły łącznie 12% plonu przeznaczonego na eksport, a koszty ochrony były wyższe od średniej branżowej dla tej klasy gospodarstw. Producent zdecydował się wdrożyć cyfrowe narzędzia do zarządzania gospodarstwem i zmodernizować model współpracy z doradcą.

Wdrożenie FarmPortal i FoodPass

Od sezonu 2023 producent wdrożył FarmPortal jako główną platformę do zarządzania gospodarstwem. Doradca rolny otrzymał dostęp do danych w zakresie ustalonym przez rolnika, korzystając z aplikacji FoodPass. W gospodarstwie zainstalowano stację meteorologiczną z czujnikami wilgotności liści, wilgotności i temperatury gleby oraz temperatury powietrza przy gruncie. Wdrożono również tygodniowy monitoring satelitarny upraw z aktualizacją indeksów NDVI dla poszczególnych kwater. Rolnik zaczął przesyłać zdjęcia z pola przez aplikację mobilną FarmPortal, a doradca odpowiadał zaleceniami w ciągu kilku godzin od otrzymania obserwacji.

Wyniki po jednym sezonie

Tabela 1. Porównanie kluczowych wskaźników przed i po wdrożeniu FarmPortal (sezon 2022 vs 2023), gospodarstwo truskawkowe, 42 ha, powiat grodziski (woj. mazowieckie). Źródło: dane własne gospodarstwa, opracowanie FarmPortal – Agri Solutions.

Wnioski z przypadku

Kluczową zmianą było przejście z modelu reaktywnego na proaktywny. Dzięki alertom ze stacji meteorologicznej i modelom infekcji dla Botrytis cinerea, doradca był w stanie wydać zalecenie 18–24 godziny przed optymalnym momentem infekcji – a nie po jej wystąpieniu. Redukcja liczby zabiegów przy jednoczesnym zmniejszeniu strat plonu to bezpośredni efekt precyzji i właściwego timingu, a nie większego zużycia środków. Całkowite szacowane oszczędności i zysk z tytułu ograniczenia strat w sezonie 2023 wyniosły ok. 90 500 PLN przy rocznym koszcie systemu, sensorów i licencji na poziomie ok. 22 000 PLN.

„Wcześniej doradca przyjeżdżał, patrzył na pole i mówił, że wygląda dobrze. Teraz widzi to samo co ja – i widzi wcześniej. W lipcu dostałem zalecenie na godzinę przed burzą, która sprzyjałaby infekcji. To nie byłoby możliwe bez danych w czasie rzeczywistym." — Mariusz Krawczyk, producent truskawek, 42 ha, powiat grodziski

Opinie użytkowników FarmPortal

Tradycyjne a cyfrowe doradztwo rolne – porównanie

Poniższa tabela zestawia tradycyjny model doradztwa z modelem cyfrowym opartym na narzędziach takich jak FarmPortal i FoodPass. Różnice dotyczą nie tylko technologii, lecz przede wszystkim praktycznych efektów agronomicznych i ekonomicznych dla obu stron współpracy.

Tabela 2. Porównanie tradycyjnego i cyfrowego modelu doradztwa rolnego. Źródło: opracowanie własne FarmPortal – Agri Solutions, 2025.

Checklista skutecznej współpracy doradcy rolnego z rolnikiem

Poniższa lista pozwala szybko ocenić, czy obecna współpraca między rolnikiem a doradcą spełnia warunki nowoczesnego i skutecznego modelu. Może służyć jako punkt wyjścia do rozmowy o poprawie tej relacji lub jako kryterium wyboru doradcy lub narzędzia do pracy.

Fundament danych i dostępu

• ☐ Doradca ma dostęp do aktualnych danych z pola, nie tylko z ostatniej wizyty.
• ☐ Obie strony korzystają ze wspólnej platformy danych – nie z oddzielnych arkuszy i notatek.
• ☐ Doradca zna historię zasiewów, zabiegów i nawożenia dla każdego pola w gospodarstwie.
• ☐ Wyniki badań gleby są dostępne dla doradcy i są aktualne (nie starsze niż 3–4 lata).
• ☐ Dostępne są lokalne dane pogodowe z terenu uprawy, a nie tylko regionalne prognozy.

Komunikacja i zalecenia

• ☐ Doradca jest w stanie wysłać zalecenie w ciągu kilku godzin od wykrycia zagrożenia.
• ☐ Rolnik ma prosty sposób na wysłanie zdjęcia z pola i uzyskanie odpowiedzi tego dnia.
• ☐ Zalecenia są archiwizowane i powiązane z konkretnym polem i datą.
• ☐ Rolnik otrzymuje powiadomienie o nowym zaleceniu bez konieczności aktywnego sprawdzania systemu.

Monitorowanie i reagowanie

• ☐ Uprawy są monitorowane nieprzerwanie, nie tylko podczas wizyt doradcy.
• ☐ System generuje alerty przy przekroczeniu progów dla ryzyka choroby, temperatury przy gruncie lub wilgotności liści.
• ☐ Plan nawadniania, nawożenia i ochrony jest aktualizowany na bieżąco na podstawie danych, a nie ustalony raz na początku sezonu.

Dokumentacja i analiza

• ☐ Wszystkie zabiegi są rejestrowane w systemie cyfrowym w dniu wykonania.
• ☐ Możliwe jest porównanie efektywności działań między sezonami.
• ☐ Dokumentacja spełnia wymagania certyfikacyjne (GlobalG.A.P., integrowana produkcja, standardy przetwórcze).
• ☐ Rolnik ma stały wgląd w historię zaleceń doradcy i podjętych działań.

Podsumowanie

Efektywna współpraca doradcy rolnego z rolnikiem to nie kwestia dobrej woli ani częstości wizyt. To kwestia właściwych narzędzi i modelu pracy opartego na danych, dostępnych w czasie rzeczywistym dla obu stron. Bez stałego dostępu do aktualnych danych z pola, bez możliwości zdalnej analizy i bez systemu szybkiego przekazywania zaleceń nawet najlepszy doradca działa z ograniczoną skutecznością – i obydwie strony tracą na tym zarówno agronomicznie, jak i finansowo.

Nowoczesne doradztwo rolne opiera się na trzech filarach: stałym dostępie do danych, zdalnym monitorowaniu upraw i szybkiej, udokumentowanej komunikacji. System FarmPortal i aplikacja FoodPass są zaprojektowane tak, aby połączyć te trzy filary w jeden spójny ekosystem – z zachowaniem pełnej kontroli rolnika nad danymi jego gospodarstwa i elastycznością w ustalaniu zakresu współpracy.

W jednym zdaniu: rolnik dostarcza bieżące informacje z pola, doradca analizuje je i szybko przekłada na konkretne rekomendacje, a całość opiera się na ciągłym monitoringu, zdalnej współpracy i reakcji we właściwym momencie. W rolnictwie intensywnym – szczególnie w produkcji owoców i warzyw – to nie luksus. To konieczność.

Jeśli chcesz sprawdzić, jak FarmPortal może wesprzeć współpracę Twojego gospodarstwa z doradcą rolnym, zapoznaj się z pełną listą funkcji na stronie farmportal.eu/functions.

Najczęściej zadawane pytania

Jak często doradca rolny powinien kontaktować się z rolnikiem?

W nowoczesnym modelu doradztwa kontakt nie powinien być ograniczony do kilku wizyt w sezonie. Idealnie, doradca ma stały zdalny dostęp do danych z gospodarstwa i reaguje w czasie rzeczywistym – szczególnie przy wykryciu zagrożeń, oknie pogodowym na zabieg czy ryzyku przymrozku. Fizyczne wizyty mogą być rzadsze, ale doradztwo powinno obejmować cały sezon, od planowania po ocenę efektów po zbiorze.

Jakie dane powinien udostępnić rolnik doradcy rolnemu?

Doradca powinien mieć dostęp do historii zasiewów i płodozmianu, danych o wykonanych zabiegach i nawożeniu, wyników badań gleby, aktualnych obserwacji z pola (zdjęcia, notatki), lokalnych danych pogodowych oraz informacji o odmianach i terminach siewu. W systemie FarmPortal rolnik samodzielnie decyduje, które dane i w jakim zakresie udostępnia – i może ten dostęp w każdej chwili odwołać.

Jak szybko doradca może zareagować na problem na moim polu?

W tradycyjnym modelu czas reakcji wynosi 24–72 godziny. W modelu cyfrowym, opartym na FarmPortal i FoodPass, doradca może wysłać zalecenie w ciągu 1–6 godzin od wykrycia zagrożenia – zdalnie, bez konieczności wizyty w terenie. Przy krytycznych zagrożeniach, takich jak ryzyko infekcji przy sprzyjających warunkach pogodowych lub prognozowany przymrozek, taki czas reakcji może decydować o skali strat.

Czy doradca rolny może doradzać zdalnie bez wizyt w terenie?

Tak – dzięki FarmPortal i FoodPass doradca może zdalnie monitorować uprawy wielu gospodarstw jednocześnie. Ma dostęp do zdjęć satelitarnych, danych z czujników IoT, stacji meteorologicznych i loggerów ISO-BUS. Wizyty terenowe stają się uzupełnieniem zdalnego monitoringu, a nie jedynym sposobem kontaktu.

Czy przetwórca lub dystrybutor owoców i warzyw może korzystać z danych produkcyjnych mojego gospodarstwa?

Tak, ale wyłącznie za Twoją zgodą. Poprzez aplikację FoodPass przetwórca lub dystrybutor może monitorować jakość i postęp produkcji, śledzić historię zabiegów i nawożenia oraz dokumentować zgodność z normami jakościowymi. To Ty jako rolnik decydujesz, komu i w jakim zakresie udostępniasz dane – i możesz ten dostęp odwołać w dowolnym momencie.

Ile gospodarstw może jednocześnie obsługiwać doradca przy pomocy FoodPass?

W tradycyjnym modelu doradca może efektywnie obsługiwać 10–15 gospodarstw. Dzięki FoodPass i zdalnemu dostępowi do danych możliwa jest profesjonalna obsługa 60–100 i więcej podmiotów przy zachowaniu wysokiej jakości doradztwa. Wizyty terenowe są planowane tam, gdzie są naprawdę potrzebne – nie według stałego harmonogramu.

Czy dane mojego gospodarstwa w FarmPortal są bezpieczne?

Dane w FarmPortal należą do rolnika. System FarmPortal, rozwijany przez Agri Solutions, spełnia wymogi RODO i stosuje standardy ochrony danych obowiązujące w Unii Europejskiej. To Ty decydujesz, komu udzielasz dostępu i w jakim zakresie. Dostęp można odwołać w dowolnej chwili.

Słownik pojęć

FMS (Farm Management System)

System zarządzania gospodarstwem rolnym – oprogramowanie integrujące dane produkcyjne, finansowe, agrotechniczne i środowiskowe w jednym miejscu. FarmPortal jest przykładem FMS dostosowanego do polskich i europejskich realiów produkcji rolniczej, z możliwością integracji z sensorami IoT, stacjami meteo i maszynami rolniczymi.

FoodPass

Dedykowana aplikacja dla doradców rolnych, firm certyfikujących i przetwórców. Umożliwia zdalne monitorowanie produkcji w wielu gospodarstwach jednocześnie, planowanie wizyt, wysyłanie zaleceń i dokumentowanie zgodności z normami jakościowymi. Doradca korzysta z FoodPass, rolnik z aplikacji FarmPortal – obie platformy są ze sobą zintegrowane.

Cyfrowy bliźniak uprawy

Wirtualny model konkretnej uprawy lub plantacji, tworzony na podstawie rzeczywistych danych z sensorów, pogody, historii zabiegów i obrazowania satelitarnego. Umożliwia prognozowanie zachowania uprawy w różnych warunkach i wspiera decyzje agronomiczne i biznesowe. W FarmPortal funkcję tę pełni Asystent Upraw.

NDVI (Normalized Difference Vegetation Index)

Znormalizowany różnicowy wskaźnik wegetacji – miara kondycji roślinności obliczana na podstawie zdjęć satelitarnych lub lotniczych, z zakresu bliskiej podczerwieni i czerwieni. Wartości NDVI pozwalają ocenić stan uprawy, wykryć strefy osłabione lub dotknięte stresem wodnym oraz monitorować dynamikę wzrostu bez konieczności wchodzenia na pole.

Sensor IoT (Internet of Things)

Urządzenie pomiarowe podłączone do internetu, zbierające dane w czasie rzeczywistym. W rolnictwie sensory IoT mogą mierzyć wilgotność gleby, temperaturę powietrza i gleby, wilgotność liści, intensywność nasłonecznienia, prędkość wiatru czy stężenie CO₂ w obiektach zamkniętych. Dane z sensorów trafiają automatycznie do systemu FarmPortal.

ISO-BUS logger

Urządzenie rejestrujące dane z maszyn rolniczych wyposażonych w magistralę CAN-bus zgodną ze standardem ISO 11783 (ISOBUS). Pozwala na automatyczne rejestrowanie parametrów pracy maszyny – dawek oprysku, prędkości roboczej, pozycji GPS – i przekazywanie ich bezpośrednio do systemu zarządzania gospodarstwem bez ręcznego wprowadzania danych.

Integrowana produkcja (IP)

System produkcji rolniczej uznany przez polskie prawo, polegający na łączeniu metod biologicznych, chemicznych i agrotechnicznych w sposób zrównoważony, z preferencją dla metod niechemicznych. Wymaga szczegółowej dokumentacji stosowanych środków i metod uprawy. FarmPortal wspiera pełne dokumentowanie produkcji na potrzeby certyfikacji IP i spełniania wymogów systemów jakości odbiorców.

Płodozmian

Zaplanowana sekwencja upraw na tym samym polu w kolejnych latach lub sezonach. Prawidłowy płodozmian zmniejsza presję chorób i szkodników, poprawia strukturę gleby i zmniejsza zapotrzebowanie na nawozy. Historia płodozmianu jest kluczową informacją dla doradcy przy ocenie ryzyka fitosanitarnego i planowaniu nawożenia.

Karencja

Minimalny czas, który musi upłynąć od ostatniego zastosowania środka ochrony roślin do zbioru plonu przeznaczonego do spożycia lub obrotu. Przekroczenie karencji skutkuje dyskwalifikacją produktu i może być powodem odpowiedzialności prawnej producenta. FarmPortal automatycznie rejestruje daty zabiegów i stosowane środki, umożliwiając kontrolę przestrzegania karencji.

Źródła

1. Europejski Trybunał Obrachunkowy (2021). Doradztwo rolnicze w UE: brakuje mechanizmów zapewniających jego skuteczność i wydajność pod względem kosztów. Sprawozdanie Specjalne nr 13/2021. Luksemburg: ETO. ISSN 1977-5768.
2. Wolfert, S., Ge, L., Verdouw, C., & Bogaardt, M.-J. (2017). Big Data in Smart Farming – A review. Agricultural Systems, 153, s. 69–80. doi.org/10.1016/j.agsy.2017.01.023
3. Klerkx, L., Jakku, E., & Labarthe, P. (2019). A review of social science on digital agriculture, smart farming and agriculture 4.0: New contributions and a future research agenda. NJAS – Wageningen Journal of Life Sciences, 90–91, artykuł 100315.